چارچوب نظری و پیشینه تاریخی زهرا شعبان زاده
چارچوب نظری :
زیگموند
فروید بنیانگذار روانکاوی، این نظریه را ارائه داد که افسردگی، خشم ابراز نشده
ناهشیاری است که در عکسالعمل به درماندگی یا وابستگی به دیگران یا از دست دادن
عزیزی، شکل گرفته است. خشم اولیه یک کودک ممکن است بهدلیل این احساس باشد که
مادرش پس از تولد کودکی دیگر، او را کنار گذاشته است. طبق نظریه فروید چون کودک
قادر به خشم گرفتن بر مادر و مخالفت با وی نیست، خشمش را به سوی خود برمیگرداند.
بدین ترتیب او خشم ابراز نشدهاش را بهدرون خود میریزد یا به اصطلاح ̎درونی میکند̎.
خلاصه آنکه، خشم
معطوف شده به درون افسردگی ایجاد میکند و در هر کدام از دفعات بعد که شخص مجدداً
با بیتوجهی و کنار گذاشته شدن مواجه شود، افسرده میشود.
مثلاً
فروید در سال ۱۹۱۷ این نظریه را ارائه کرد که کودکی که در خردسالی، مادرش را به
دلیل مرگ یا جدائی از دست داده باشد، در بزرگسالی مستعد ابتلا به افسردگی خواهد
بود. جرج.دبلیو.براون
(Gorge W.Brown) جامعهشناسی از دانشگاه لندن که در دهه ۱۹۶۰ درباره طبقه کارگر
ساکن در حومههای شهر لندن تحقیق کرده بود. با تأئید اینکه دخترانی که پیش از
رسیدن به سنین نوجوانی مادر خود را از دست میدهند بیشتر در معرض ابتلا به افسردگی
هستند، از نظریه فروید حمایت کرد.
البته براون برای
این پدیده، یک توجیه اجتماعی و روانشناختی ارائه داد. او چنین نظر داد که مرگ مادر
نه تنها میتواند به احساس کنترل و غزت نفس دختر لطمه وارد کند، بلکه میتواند
امکان مواجهه با تجربیات نامطلوب نظیر روابط نامناسب و ازدواج ناموفق را در او
افزایش دهد.
روان شناس معروف مارتين سليگمن افسردگي را به عنوان سرما خوردگي رواني مي شناسد . اين تشبيه بخاطر شيوع فراوان اين اختلال رواني است . در حدود 12 درصد مردم ر دوراني از زندگي خود به افسردگي شديدي كه نياز به درمان پيدا ميكند مبتلامي شوند و تقريبا تمام انسانها در دوراني خاص بويژه در جواني به درجاتي خفيف از حالت افسردگي مبتلا مي شوند اكثر قريب به اتفاق موارد افسردگي بدون درمان ظرف 3 تا 6 ماه خودبه خود برطرف مي گردد . البته اين بدان معنا نيست كه در صورت احساس افسردگي نبايد در صدد درمان و چاره جويي بر آئيم .
افسردگي چيست ؟ افسردگي نوعي غم و اندوه و كاهش بيش از حد سطح شادماني بخاطر موضوعي است كه اهميت آن را ندارد همة افراد بطور طبيعي گاه خوشحال وگاه ناراحت مي شوند ولي اين فرود هاي خلقي در حالات طبيعي به اندازه اي شديد نيست كه انسان را دچار افسردگي نمايد و به وي لفظ افسرده يا دپرس اطلاق گردد. درحد فاصل بين يك خلق گرفته و غمگين و يك افسردگي حقيقي مرز مشخصي وجود ندارد و با ارقام و اعداد نمي توان مقداري براي هر كدام تعيين نمود تا بطرو مشخص وضعيت خلقي تعيين گردد . در واقع غمگيني طبيعي را مي توان يك ساية آبي رنگ دانست كه به تدريج به سرمه اي و سپس به سياه مي گرايد و وقتي كاملاً تيره مي شود افسردگي ناميده مي شود .
افسردگي يك اختلال عمدي نيست كه فردي با دست خود ايجاد كرده باشد بلكه عارضه اي رواني ناشي از فشارهاي روحي است كه طي دوران دراز مدت عمر در ساختار روحي انسان روسوخ نموده و سرانجام بدنبال يك حادثه ناراحت كننده همچون آتش از زير خاكستر زبانه مي كشد و تظاهر مي نمايد .
پیشینه تجربی :
تیجه یک پژوهش در ایران نشان میدهد که شایعترین اختلال روانی بین نسل جوان، افسردگی است. رییس مرکز مطالعات وزارت ورزش و جوانان، از آمار افسردگی بیشتر نزد دختران میگوید.
محمدتقی حسنزاده، رییس مرکز مطالعات وزارت ورزش و جوانان ایران به خبرگزاری مهر میگوید که افسردگی شایعترین اختلال روانی میان نسل جوان ایران است و سهم جوانان در این بیماری به ۱ / ۳ درصد میرسد.
حسنزاده اعلام کرده که تحقیقی با موضوع عوامل مختلف روانی، بین ۲۵۰۶ جوان به عنوان جامعه آماری صورت گرفته که ۶۰۶ نفر آنها در مقطع پیش دانشگاهی و بقیه دانشجو بودهاند.
از این جوانان در مورد ترس از بیماری، افسردگی، وسواس اجباری، اضطراب، خصومت و پرخاشگری، شکایت جسمی، روانپریشی و حساسیت در روابط متقابل سوال شده است.
به نقل از حسنزاده، نتیجه این تحقیق نشان میدهد که شایعترین اختلال روانی بین نسل جوان افسردگی است. سایر اختلالات به ترتیب شامل خصومت و پرخاشگری ۹ / ۲ درصد، تفکر پارانوئیک (کجخیالی و وهم ) ۷ / ۲ درصد، وسواس ۴ / ۲ درصد، حساسیت در روابط متقابل ۹ / ۱ درصد، روان پریشی ۱ / ۲ درصد و ترس ۹ دهم درصد بودهاند.
رییس مرکز مطالعات وزارت ورزش و جوانان ایران تاکید کرده که تفاوت معناداری میان دختران و پسران در نتایج این تحقیق دیده نمیشود اما دختران بیشتر از پسران مبتلا به افسردگی هستند و نزد پسران اختلال تفکر پارانوئیدی بیشتر است. او یادآوری کرده که این اختلالات ریشه در آسیبهای اجتماعی دارند.
طبق دادههای آماری، دومین بیماری رایج در ایران پس از بیماریهای قلب و عروق، اختلالهای روانی هستند. دبیر انجمن روانپزشکان ایران در سال ۱۳۸۶ در همایش سالانه این انجمن گفته بود که وضعیت اقتصادی و اجتماعی افراد در بروز بیماریهای روانی بسیار موثرند.
جامعهشناسان نیز میگویند که رواج اضطراب، افسردگی، انزوا و بیعملی یا پرخاشگری و ستیزهجویی، در اغلب موارد ناشی از نارواییها و نابسامانیهای اجتماعی هستند.
فرید براتی، سرپرست گروه کارشناسان ستاد ساماندهی بیماران روانی در سال ۱۳۸۶ در گفتگو با ایسنا تاکید کرده بود که ۶۵ درصد افسردگیها در ایران ناشی از مسائل اجتماعی هستند، نه جسمی/روانی یا زیستشناختی.