سهیلا یوسفی - چهارچوب نظری و پیشینه تجربی
چهارچوب نظری :
امواج تلفن همراه از نوع الكترومغناطيس بوده و از لحاظ فركانسي در رده امواج ماكروويو (ریز موج) طبقه بندي مي شوند. به طور كلي اين امواج با افزايش فركانس و دامنه، انرژي و عمق نفوذشان در اجسام مختلف بيشتر مي شود. در ايران اوپراتور همراه اول از فركانس 900KHz و اوپراتور دوم (ايرانسل) از فركانس 1.8GHz استفاده مي كنند. [۱]
بر اساس تئوری موجی، موج الکترومغتناطیس نوعی موج است که در فضا انتشار مییابد و از میدانهای الکتریکی و مغناطیسی ساخته شدهاست. این میدانها در حال انتشار بر یکدیگر و بر جهت پیشروی موج عمود هستند.گاهی به موج الکترومغناطیسی نور میگویند، ولی باید توجه داشت که نور مرئی فقط بخشی از گسترهٔ امواج الکترومغناطیسی است. امواج الکترومغناطیسی بر حسب بسامدشان به نامهای گوناگونی خوانده میشوند: امواج رادیویی، ریزموج، فروسرخ (مادون قرمز)، نور مرئی، فرابنفش، پرتو ایکس و پرتو گاما. این نامها به ترتیب افزایش بسامد مرتب شدهاند.[۲]
امواج الکترومغناطیسی را نخستین بار ماکسول پیشبینی کرد و سپس هاینریش هرتز آن را با آزمایش به اثبات رساند. ماکسول پس از تکمیل نظریهٔ الکترومغناطیس، از معادلات این نظریه شکلی از معادلهٔ موج را به دست آورد و بنابراین نشان داد که میدانهای الکتریکی و مغناطیسی هم میتوانند رفتاری موجگونه داشته باشند. سرعت انتشار امواج الکترومغناطیسی از معادلات ماکسول درست برابر با سرعت نور به دست میآمد، و ماکسول نتیجه گرفت که نور هم باید نوعی موج الکترومغناطیسی باشد.[۲]
سلامت مفهوم وسيعي دارد و تعريف آن تحت تاثير ميزان آگاهي و طرز تلقي جوامع با شرايط گوناگون جغرافيايي و فرهنگي قرار ميگيرد، ضمن اينكه سلامتي يك روند پويا است و با گذشت زمان نيز مفهوم آن تغيير خواهد كرد. قديمي ترين تعريفي كه از سلامتي شده است عبارتست از بيمار نبودن.[۳]
در طب سنتي براي انسان چهار طبع مخالف دموي، بلغمي، صفراوي و سوداوي قائل بودند و اعتقاد داشتند كه هرگاه اين چهار طبع مخالف در حال تعادل باشند فرد سالم است و زماني كه تعادل ميان طبايع چهارگانه مختل شود بيماري عارض ميشود. فرهنگ وبستر (Webster)سلامتي را وضعيت خوب جسماني و روحي و بخصوص عاري بودن از درد يا بيماري جسمي ميداند. فرهنگ آكسفورد (Oxford)سلامتي را وضعيت عالي جسم و روح و حالتي كه اعمال بدن به موقع و مؤثر انجام شود ميداند[۳] . اما متداول ترین تعریف از سازمان جهانی بهداشت ارائه شده است. بر اساس تعریف سازمان جهانی بهداشت، سلامت عبارتست از برخورداری از آسایش کامل جسمی ، روانی و اجتماعی و نه فقط نداشتن بیماری و نقص عضو (لست جان )[۴] . جالب توجه است که حکیم نظامی در کتاب پنج گنج خود ، با بهره گیری از ایجاز شعر فارسی ، تعریف طولانی سازمان جهانی بهداشت را با دو کلمه سلامت = آسودگی ( سلامت به اقلیم آسودگیست ) بیان نموده است .
پیشینه تجربی:
تحقیقات و آزمایشات متعددی در زمینه تأثیر امواج مختلف الکترومغناطیس بر روی سلامت انسان انجام شده است. به طور نمونه تحقیقات نشان داده اند که دكل هاي برق فشار قوي طيف هاي مختلف امواج الكترومغناطيسي و ميدان هاي مغناطيسي ايجاد مي كنند كه افرادي كه در حوزه اين ميدان ها قرار مي گيرند تحت تاثير آثار سوء اين امواج واقع مي شوند به گونه اي كه تاثير اين امواج بر روي كودكان مي تواند باعث بروز برخي از انواع سرطان ها شود. تحقیقات زیادی نیز در زمینه اثرات امواج تلفن همراه انجام شده است که به گفته دکتر هوشنگ صابري متخصص مغز و اعصاب و رئيس مركز ترميم ضايعات نخاعي می توان آنها را به دو دسته تقسیم نمود. يك دسته بررسي هايي است كه بر روي پايگاه هاي آنتن موبايل انجام شده است و بخش ديگر به اثرات گوشي تلفن همراه بر روي مصرف كنندگان برمي گردد؛ نتايج اين بررسي ها نيز نشان داده است كه استفاده هاي مكرر از تلفن همراه احتمال بروز تومورهاي مغزي را به ميزان 80 درصد افزايش مي دهد.وي مي افزايد: به علاوه در مورد افرادي كه در نزديكي آنتن ها و يا سيستم هاي bts تلفن همراه زندگي مي كنند، نيز تحقيقات متعددي صورت گرفته است. در همين رابطه، يك محقق آلماني نتايج بررسي خود را بدين شرح اعلام كرده است كه احتمال شيوع سرطان هاي پستان در افرادي كه در نزديكي اين آنتن ها زندگي مي كنند 3 برابر افراد عادي است. البته مقالاتي نيز وجود دارند كه اثرات سوء آنتن هاي موبايل را بر سلامت افراد و ابتلا به تومورها و سرطان ها تكذيب كرده اند. [۵]
تحقیقات دیگر بر اثرات سوء امواج از قبیل مشکلات حافظه٬ سردرد٬ سرگیجه٬ مشکلات خواب٬ مشکلات شنوایی٬ حساسیت٬ و سرطان دلالت دارند. [۶] [۷]
نکته جالب اینکه حتی در مورد تأثیر امواج گوشی تلفن همراه که اغلب تحقیقات بر تأثیرات منفی آن دلالت دارند٬ تحقیقاتی نیز وجود دارند که ادعای مفید بودن این امواج را دارند. بعنوان مثال پژوهشگران علوم پزشکی در موسسه ملی "سوء مصرف دارو" در مریلند آمریکا می گویند نتایج تحقیقات آن ها نشان می دهد انتشار امواج الکترومغناطیسی تلفن همراه می تواند بخش هایی از مغز را که در نزدیکی گوشی قرار دارند تحریک کند و فعالیت آن بخش را افزایش می دهد. [۸]
سازمانهای دولتی و بین المللی تحقیقات گسترده ای را در این زمینه انجام داده اند اما به نظر می رسد تا کنون به جمع بندی مطمئنی نرسیده اند. بعنوان مثال سازمان جهانی بهداشت از سال 1996 پروژه ای بین المللی را با نام پروژه میادین الکترومغناطیس (EMF Project) آغاز کرده است که در آن به جمع آوری شواهد مرتبط با تاثیر امواج الکترومغناطیس در سلامت افراد می پردازد، با این حال این سازمان اعلام می کند که تاکنون هیچ نشانه محکمی برای عوارض موبایل در سلامتی نیافته است و تنها مورد ثابت شده، افزایش میزان سوانح رانندگی به دنبال استفاده از موبایل است (که طبعا ربطی به امواج الکترومغناطیس ندارد) البته با توجه به این که بیشتر سرطان ها و تومورها روندی تدریجی دارند و گاه تا علامت دار و قابل تشخیص شدن آن ها ده ها سال طول می کشد و از رواج تلفن همراه نیز کمتر از دو دهه می گذرد، نمی توان به صراحت نقش امواج موبایل در شکل گیری چنین تومورهایی را رد یا تایید کرد . [۸]
مراجع:
۱- http://www.akf.ir/post-15.aspx
۳- http://www.elib.hbi.ir/persian/PUBLIC_HEALTH_EBOOK/02_01.htm
۴- http://ipnuforum.ir/thread-1613.html
۶- http://www.shefanews.com/fa/pages/?cid=20577
۷- http://persian-vb.com/thread1026.html
۸- http://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=158345