سیده شقایق جلالی (اصلاحیه تعاریف عملیاتی)
1.نقش پدر ومادر در آموزش و پرورش کودک معلول بر روی آینده این کودکان تاثیرگذار است
مستقل: نقش پدر ومادر
عملیاتی: معلولیت یکی از فرزندان بر تمامی خانواده کارکردهای مختلف آن و همچنین بر یکایک اعضاء تأثیر غالباً منفی باقی می گذاردبه خصوص پدر ومادراین تأثیرات بر خلاف معلولیتی که عارض شده است اجتناب ناپذیر نیستند و یا لااقل به میزان زیادی قابل جبران و تخفیف می باشند. لکن جبران و یا کاهش این تأثیرات مستلزم داشتن شناخت علمی از آنهاست.پدر ومادر بیشترین سهم را در توانبخشی معلولین دارا می باشد
وابسته: آینده
عملیاتی:آینده کودکان معلول تا حد زیادی به خانوادهای آنها بستگی دارد.خانودههای این کودکان میتوانند ناامیدیهای ایجاد شده یا محرومیتهای حس شده را با دیدن رشد و پیشرفت کودکان هر چند کند و گاهی ناامید کننده، به شیرینی بدل کنند و کم نیستند والدینی که از تمامی امکانات خود برای به ثمر نشاندن استعدادها و شکوفایی جنبههای پنهان کودک معلول خود بهره گرفتهاند ولی والدین نگرانی و اضطراب زیادی از آینده فرزند معلول احساس می کنند.
مداخله گر: آموزش و پرورش کودک معلول
عملیاتی: پدران و مادرانی که در زمینه معلولیت آگاهی نسبتاً کاملی دارند و بنابراین می کوشند تا تربیت و نگهداری کودک را بهترین شرایط محقق سازند.والدین میتوانند برنامه خاصی برای شکوفا شدن استعداد و توانائی فرزند خود در نظر گیرند و همچنین فرزند خود را در جمع گروههای هم سن یا فعالیتهای گروهی مناسب شرکت دهندو والدین از اماکن ویژه برای تعلیم و تربیت فرزند خود استفاده کنندو از ابزار و امکانات کمک آموزشی متناسب با معلولیت فرزندانشان استفاده کنندو یا از امکانات رفاهی مناسب با معلولیت فرزندانشان در منزل بوجود می آورند.
تعدیل کننده: پدر / مادر
کنترل:سطح تحصیلات / آگاهی
عملیاتی: نگرش و رفتار والدین می تواند تسهیل کننده و یا مانع رشد و تکامل کودک باشد. والدینی با سطح تحصیلات کمتر وسختگیرمانع می شوند تا فرزندشان از روابط مثبت و سازنده با همسالان خویش که برای استقلال آنان بسیار مؤثر است، بهره گیرند. در حالیکه والدین پذیراو با سطح تحصیلات بیشترمنبع امنیت برای نوجوانان و بویژه کودکان معلول نگران و مضطرب خویش خواهند بود.
2.تاثیر معلولیت کودکان بر روی روابط اجتماعی مادر و پدر این کودکان
مستقل: معلولیت
عملیاتی: معلولیت به ناتوانی در انجام تمام یا قسمتی از ضروریات عادی زندگی فردی یا اجتماعی به علت وجود یک نقص مادرزادی یا عارضی در قوای جسمانی یا روانی اطلاق می شود.به عبارت دیگر معلولیت عبارت است از مجموعه عوامل جسمی- حرکتی و ذهنی و اجتماعی و یا ترکیبی از آنها که در زندگی شخص اثر سوء بر جای گذارده و مانع ادامه زندگی وی بصورت طبیعی می گردد.
وابسته: روابط اجتماعی
عملیاتی: شک نیست که به خاطر صله رحم ناگزیریم با خویشاوندان در ارتباط باشیم و فرزندان ما نیز ممکن است با توجه به معلولیتی که دارند باعث کاهش ارتباط اعضای خانواده با خویشاوندان شود ویا فرزند معلول موجب کاهش فعالیتهای اجتماعی شودهمچنین رفتار دیگران نسبت به کودک معلول که واکنش همراه با ترحم است ممکن است بر روابط اجتماعی افراد خانواده تاثیر گذارباشد.
تعدیل کننده: پدر / مادر
کنترل: نوع معلولیت / میزان معلولیت
عملیاتی:معلولیت میتواند در کودکان به صورت ذهنی ویا جسمی- حرکتی ویا جسمی و حتی همه موارد باشد
3.ناتوانی کودکان معلول در انجام کارهای روزمره و اجتماعی در نگرش والدین آنها تاثیرگذار است
مستقل: ناتوانی
مفهومی: بی قوتی بی زوری ضعف . رنجوری بیماری و ضعف و بی حالی
عملیاتی: تحرک و به کارگیری اعضاء بدن نقش مهمی در پیشرفت زندگی بشر دارد. به خوبی در می یابیم که معلولیت جسمی و نقص عضو در هر یک از اعضای بدن بویژه دست و پا اثر مطلوبی در گذاردن زندگی دارد و فرد معلول برای گذاردن زندگی عادی و معمولی خویش مشکلاتی را باید تحمل نمایند در نتیجه استفاده از اندام مصنوعی میتواند تا حد زیادی به معلولان جسمی کمک کند.
وابسته: نگرش والدین
مفهومی: 1 - نگاه نظر. 2 - ملاحظه رعایت
عملیاتی: در شکل گیری نگرش نسبت به افراد استثنایی، عوامل متعددی ممکن است دخالت داشته باشند. این عوامل را می توان در فرهنگ افراد ، باورهای مذهبی ،زمینه خانوادگی و تاریخی آنها ، میزان و نوع رابطه و تعامل اجتماعی و همچنین میزان آگاهی واطلاعات درباره موضوع مورد نظر جستجو کرد.برخی والدین نسبت به داشتن فرزند معلول احساس گناه می کنند وبرخی والدین معتقدند که معلولیت فرزندشان یک امتحان الهی است و یا برای شفای فرزندشان به اماکن مذهبی و معصومین(ع) میروند
مداخله گر: کارهای روزمره و اجتماعی
کنترل: سطح تحصیلات والدین
4.افزایش مشکلات مالی در نوع برخورد والدین با کودک معلول تاثیرگذار است
مستقل: مشکلات مالی
عملیاتی: هزينه معلوليت هاي متوسط در حدود 40درصد از درآمد خانوار را به خود اختصاص مي دهد بنابراین مشکلات مالی در نوع برخورد اعضای خانواده با افراد معلول ممکن است تأثیرگذار باشد و همچنین والدین برای بهبود کودکانشان نتوانند به پزشک مراجعه کنندو یا حتی در فراهم کردن امکانات رفاهی در منزل برای فرزند معلولشان دچار مشکل شوند
وابسته: برخورد والدین
عملیاتی:نوع عکس العمل پدر و مادر در مقابل فرزندشان از خود بروز می دهد در ایجاد جوی مساعد هم برای خود کودک و هم برای سایر افراد خانواده نقش بسیار مهمی را ایفا میکند ممکن است والدین در برخورد با کودکان معلولشان صبور نباشند و از ناتوانی آنها در انجام کارهای روزمره عصبانی شوند و بخاطر داشتن فرزند معلول در برخورد با دیگران بی حوصله باشند و یا بعکس نسبت به شدت معلولیت فرزندشان توجه و علاقه ی بیشتری نسبت به آن نشان دهند
تعدیل کننده: : پدر / مادر
کنترل:سطح درآمد
5.تاثیر نوع و میزان معلولیت کودکان بر نوع رفتار و کردار سایر اعضای خانواده
مستقل: نوع و میزان معلولیت : دربالا توضیح داده شد.
وابسته: رفتار و کردار: دربالا توضیح داده شد.
تعدیل کننده: : فرهنگ و سطح سواد: دربالا توضیح داده شد.
کنترل: اعضای خانواده
عملیاتی: اگر در خانه برادر و خواهری ارشد یا کوچکتر باشد وجودشان در رفتار کودک اثر می گذارد. در خانواده ای که برادر وخواهری بزرگتر باشند گاهی آنها درباره کودک خردسال نقش پدری و یا مادری را ایفا می کنند و آنها را اطفال خیالی خود تصور می کنند که براساس خواسته هایشان عمل کنند و این امر خود سبب دوگانگی و چند گانگی انضباط طفل شده و در مواردی حتی ممکن است موجب سقوط و لغزش او شوند یا نسبت به شدت معلولیت توجه و علاقه ی بیشتری نسبت به آن نشان دهند .