[اصلاحیه بیشینه نظری/عملیاتی]-واحدها
پيشينه نظري:
يكي از موضوعات بسيار دقيق و حساس حقوق جزا پيش بيني مقررات براي جرم محال است. ولي لازمه تعيين اين مقررات آنست كه قبلاً جرم محال تعريف گردد و سپس بررسي شود كه آيا چنين عملي قابل مجازات است يا خير.
براي تصور چنين عملي ذكر يك مثال ضروريست: فرض كنيم شخصي براي از بين بردن دشمن خود تفنگي تهيه نموده و شبانگاه كه آنشخص در رختخواب خوابيده است او را در رختخواب هدف گلوله قرار دهد . ولي پس از بررسي هاي دقيق معلوم ميشود كه اين شخص قبل از تيراندازي سكته قلبي نموده بوده و يا قبلا درصدد خودكشي برآمده و خود را مسموم نموده است. در اينجا مرتكب به كسي تيراندازي نموده كه قبلاً مرده بوده است.اين مثال نشان دهنده جرمي است كه تحقق آن عقلاً امكان پذير نميباشد. اين جرائم را دانشمندان جرائم محال ناميده اند. به بيان ديگر جرم محال جرمي است كه تصور و تحقيق آن در عالم خارج امكان پذير نباشد.
بعضي از دانشمندان جرم محال را با جرم عقيم و يا شروع به جرم يكي دانسته و معتقدند كه ميتوان همان مقررات را در اين مورد نيز اعمال نمود. ولي تصور ميشود كه بين جرم محال با شروع به جرم و جرم عقيم تفاوت هائي موجود باشد.
وجه تمايز و تشابه بين جرم محال با شروع به جرم و جرم عقيم:
آنها از اين جهت باهم شباهت دارند كه در هر سه حالت، مرتكب تمام كوشش و سعي خود را براي ارتكاب جرم بعمل آورده ولي بعللي كه خارج از حدود اختيارات وي بوده به نتيجه مورد نظر خود دست نيافته است. در تمام اين احوال,مرتكب ضد اجتماعي بودن خود را به اثبات رسانيده است. به بيان ديگر از نقطه نظر جرم شناسي جرائم و عقيم و شروع بجرم نشان دهنده ظرفيت كيفري مرتكب است.
اما از اين وجه تشابه كه در گذريم, از نظر حقوقي اختلافاتي بين آنها وجود دارد: در مورد شروع بجرم اقدامات و عمليات مجرم قبل از حصول نتيجه و بهنگام شروع به عمليات اجرائي بمناسبت اقداماتي كه خارج از اراده متهم بوده متوقف گرديده است. او فرصت اجراء مقاصد مجرمانه خود را بدست نياورده بوده است و بقول دانشمندان در اواسط راه جنايت دستگير شده است. با اينكه او فرصت دسترسي به نتيجه را نيز داشته است, و با اينكه معهذا بعللي كه خارج از قدرت وي بوده به نتيجه مورد نظر خود نرسيده است.
نظريات دانشمدان و مقررات قانوني در مورد جرم عقيم _ اكثريت قريب باتفاق دانشمندان جرم عقيم را با شروع بجرم مقايسه نموده و معتقدند كه مقررات مربوط به شروع بجرم را در اين مورد نيز ميتوان اجراء نمود. اين نظريه مورد قبول مقنن ماقرار گرفته زيرا در ماده 20 قانون مجازات عمومي صراحتاً مقرر داشته است كه هركس قصد ارتكاب جنايتي كرده و شروع به اجراي آن بنمايد ولي بواسطه موانع خارجي كه ارده فاعل در آنها مدخليت نداشته قصدش معلق يا بي اثر بماند, مستحق مجازات است.
فرضیات تحقیق:
۱.به نظر مي رسد بين افزایش تولید اسید و افزايش جرم اسید پاشی درجامعه رابطه مستقيمي وجود دارد.
متغير مستقل: توليد اسيد
متغير وابسته: جرم اسيد پاشي
تعديل كننده: نظارت بر بخش توليد اسيد
مداخله گر: دسترسي آسان به اسيد
كنترل كننده: وضعيت اجتماعي
تعاريف عملياتي:
توليد اسيد: براساس گزارشات؛ يكي از تأسف برانگيزترين مسائل در حال حاضر آزادي توليد و توزيع انواع اسيد است كه هيچگونه محدوديتي در اين زمينه وجود ندارد و شركتها بدون هيچ محدوديتي اقدام به توليد اسيد ميكنند.
جرم اسيد پاشي: طبق تجربه در اغلب موارد اين اتفاق به دنبال يك ناكامي عشقي رخ ميدهد و اغلب اين افراد سعي ميكنند اسيد را روي صورت افراد بپاشند تا قرباني، ظاهر و زيبايي خود را براي هميشه از دست بدهد و اين موضوع يكي از شايع ترين علل بروز اين جرم است كه بايد راهكارهايي منطقي براي برخورد با اين موضوع يافت، كه تا حد امكان از بروز اين جرم جلوگيري بعمل آيد.
نظارت بر بخش توليد اسيد: در این مورد مجلس بايد قانوني وضع كند كه دسترسي آسان به اسيد محدود،و توليدو توزيع،استفاده و فروش آن كنترل شود در اين زمينه شركت ها مي توانند در مبارزه با اسيد پاشي كمك بسياري كنند، بطور مثال میشود با اتخاذ روش هاي مطمئن جهت حفاظت مناسب و برچسب زدن ظروف اسيد و تلاش براي تنظيم انتقال و دفع مناسب آن، با نظارت جدي از اين جرم خطرناك پيشگيري كنند.
دسترسي آسان به اسيد: توليد، خريد و فروش انواع اسيد در حال حاضر آزاد است و هيچگونه محدوديتي در اين زمينه وجود ندارد يعني قيمت چهارليتر از نوع خطرناك ترين و آزار دهنده ترين اسيد موجود در بازار كمتر از ده هزار تومان است و خريد و فروش آن به راحتي ساير كالاها انجام ميشود.از آزمايشگاه هاي دانشگاه ها و مدارس گرفته تا فعالان معادن طلا و مس و طلاسازها خريداران انواع اسيدها هستند.که این موضوع بسیار بااهمیت و قابل بررسی و پیگیری است.
وضعيت اجتماعي: برخي از دانشمندان عوامل محيطي و اجتماعي را منشأ پديده جرم تلقي نمودند. به نظر اين دانشمندان، جرم پديده اي نيست كه عوامل و شرايط جسماني و روحاني افراد در آن تأثير داشته باشد، بلكه عامل جامعه و محيط سبب بروز جنايت مي گردد.همان گونه كه هر ميكروب در شرايط و محيط خاصي اجازه رشد و نمو و تكثير مي يابد، پديده جرم نيز در محيط و فرهنگ مربوط به خود زاييده مي شود كه بايد اين شرايط و محيط ها شناسايي و مورد تحليل قرار گيرند.
2.به نظر مي رسد افزايش جرم اسید پاشی ناشی از خلاء قانونی است.
متغير مستقل: خلاء قانوني
متغير وابسته: جرم اسيد پاشي
تعديل كننده: متخصصين در رشته حقوق
مداخله گر: میزان مجازات
كنتزل كننده: وضعيت قانوني
تعاريف عملياتي:
خلاء قانوني: اگر بخواهيم قوانين كشورمان را در مورد اسيد پاشي مرور كنيم، خواهيم ديد كه خلاء هاي بسياري وجود دارد و مجازات هاي در نظر گرفته شده با آنچه انجام مي شود متناسب نيست و بايد بر مجازات هاي در نظر گرفته شده، تجديد نظر شود و باید دید که چه مجازات هایی میتواند هم منطقی تر و هم پیشگیرانه تر باشد.
جرم اسيد پاشي: طبق تجربه در اغلب موارد اين اتفاق به دنبال يك ناكامي عشقي رخ ميدهد و اغلب اين افراد سعي ميكنند اسيد را روي صورت افراد بپاشند تا قرباني، ظاهر و زيبايي خود را براي هميشه از دست بدهد و اين موضوع يكي از شايع ترين علل بروز اين جرم است كه بايد راهكارهايي منطقي براي برخورد با اين موضوع يافت، كه تا حد امكان از بروز اين جرم جلوگيري بعمل آيد.
متخصصين در رشته حقوق: به نظر مي رسد تحولي در قوانين جرايم اسيد پاشي بايد انجام شود و اين تحول زماني صورت خواهد گرفت كه عزم جدي متخصصين حقوقي در قوه قضاييه براي تدوين لايحه قانوني متناسب با جرم اسيد پاشي تهيه شود و مجلس شوراي اسلامي هم با جديت و در اولويت قرار دادن اين لايحه قانوني قانون جديدي را براي جرم اسيد پاشي تصويب كند.
میزان مجازات: به نظر می رسد که با افزایش میزان مجازات،میزان جرم کاهش می یابد و افراد کمتر به فکر انجام این جرم میافتند که البته این امر جای بحث و بررسی دارد.
وضعيت قانوني: متاسفانه در قانون مجازات اسلامي جرمي به نام اسيد پاشي نيامده است و باید دید که نبود قوانین قاطع مبنی برجرم اسید پاشی می تواند باعث گسترش این جرم شود.
۳.به نظر می رسد بروز جرم اسید پاشی ریشه در خواسته های برآورده نشده فرد در خانواده یا کودکی دارد.
متغير مستقل: خواسته هاي برآورده نشده فرد در خانواده
متغير وابسته: جرم اسيد پاشي
تعديل كننده: مهارت والدين
مداخله گر: بي توجهي هاي عاطفي
كنترل كننده: وضعيت خانواده
تعاريف عملياتي:
خواسته هاي برآورده نشده فرد در خانواده: از زمانیكه كودك همه خواسته هايش را برآورده شده مي بيند و همواره با ابزار لج بازي موجبات برآورده شدن تمايلاتش را فراهم مي سازد و میتواند حرف و خواسته هایش را بر سایرین تحمیل کند،از وضعيت طبيعي خارج شده و روابطي كه از آن پس برقرار ميكند متفاوت است.
جرم اسيد پاشي: طبق تجربه در اغلب موارد اين اتفاق به دنبال يك ناكامي عشقي رخ ميدهد و اغلب اين افراد سعي ميكنند اسيد را روي صورت افراد بپاشند تا قرباني، ظاهر و زيبايي خود را براي هميشه از دست بدهد و اين موضوع يكي از شايع ترين علل بروز اين جرم است كه بايد راهكارهايي منطقي براي برخورد با اين موضوع يافت، كه تا حد امكان از بروز اين جرم جلوگيري بعمل آيد.
مهارت رفتاري والدين: به نظر می رسد والدينی که با رفتار عطوفت آميز و انساني خود، فرزندان را از عشق و محبت و صمیمیت و ايثار و گذشت سرشار نموده و آنها را در گسترش و اشاعه اين ارزشهاي والاي انساني در جامعه ياري میدهند، همين ارزش ها میتوانند مانعی برای بروز بسياري از این بزه ها در جامعه شوند که باید این موضوع را در تحلیل ها مورد توجه قرار داد.
بي توجهي هاي عاطفي: به نظر می رسد بسیاری از رفتارهای خشونت آمیز مجرمان ناشی از رفتارهای خشونت آميز والدين در خانواده و عدم توجه و نبود رفتار محبت آميز و سرشار از عشق و محبت والدين نسبت به فرزندان در دوران کودکی و نيز باهمديگر است.
وضعيت خانواده: كودك به موازات فراگيري زبان و نمو ارتباط با محيط و اعضاي خانواده و جامعه،آداب و رسوم و خلقيات خانواده خود را كسب ميكند و آنها را جزء شخصيت و منش خود مي سازد.به نظر جرم شناسان، خانواده از جمله محيط هاي اجتناب ناپذير و نخستين كودك است. به همین دلیل به نظر می رسد رفتارهاي آتي فرد مجرم تا حد زيادي ناشي از برخوردهاي ناسالم پدر و مادر نسبت به فرزند خود در سال هاي اوليه زندگي است که باید مورد بررسی قرار گیرد.
۴.بررسي جرم شناختي و پيامدهاي بروز آن، در انجام اقدامات بازدارندگی از وقوع جرم اسید پاشی نقش بسيار مؤثري دارد.
متغير مستقل: بررسي جرم شناختي و پيامدهاي بروز آن
متغير وابسته: اقدامات بازدارنده از وقوع جرم
تعديل كننده: سرعت در رسيدگي به بررسي ها
مداخله گر: اطلاع رساني دقيق بررسي هاي انجام شده
كنترل كننده: وضعيت اجتماعي+تجربه
تعاريف عملياتي:
بررسي جرم شناختي و پيامدهاي بروز آن: از آنجا كه جرم شناختي پيشگيري يك علم عملي است، پس در حيطه پيشگيري اين امر منوط به وظيفه يك يا چند نهاد خاص نيست،بلکه اين امر مستلزم تبيين دقيق اصول و تدابير پيشگيرانه با توجه به انواع گوناگون آن تدابير و نيز تبيين وظايف هر يك از مراجع پيشگيري و به ويژه نظارت خاص يك نهاد علمي مسئول است كه بتواند با همه مراجع پيشگيري دولتي و اجتماعي رابطه برقرار كند و راهنمايي و آموزش لازم را در اختيار آنان قرار داده و اثرات اقدامات پيشگيرانه را ارزيابي نمايد.
اقدامات بازدارنده از وقوع جرم: به نظر می رسد عوامل مختلفی مي توانند سبب بازدارندگي از انجام بزههايي نظير اسيد پاشي شوند که يكي از اين عوامل همان سرعت در رسيدگي به اين پرونده ها و صدور و اجراي حكم است كه این خلاء موجود در روند رسيدگي، صدور و اجراي حكم براي اسيد پاشان که زمينه سوء استفاده و افزايش جرأت بزهكاران در انجام چنين اقداماتي است باید مورد توجه قرار گیرد.
سرعت در رسيدگي به بررسي ها: برخي كارشناسان حقوقي و حقوقدانان يكي از علل افزايش ارتكاب اين جرم در جامعه را تعلل در رسيدگي و طولاني شدن روند صدور حكم و اجراي آن دانسته اند كه باید توجه داشت که با تسريع در رسيدگي مي توان به مقابله با آن شتافت.
اطلاع رساني دقيق بررسي هاي انجام شده: در رابطه با جرم به نظر میرسد يكي از عوامل بسيار عمده در عدم تطابق فرد با ارزش ها و هنجارهاي جامعه،عدم آشنايي و اطلاع كافي او با اين ارزش ها و معيارها و عدم جامعه پذيري صحيح يا نقايص فرايند جامعه پذيري او مي باشد. بنابراین در اینجا جای بررسی وجود دارد که بعد از خانواده،محيط هاي آموزشي و رسانه ها میتوانند نقش مؤثري در جامعه پذيري شايسته فرد داشته باشند یا خیر.
وضعيت اجتماعي و تجربه: برخي از دانشمندان عوامل محيطي و اجتماعي را منشأ پديده جرم تلقي نمودند. به نظر اين دانشمندان، جرم پديده اي نيست كه عوامل و شرايط جسماني و روحاني افراد در آن تأثير داشته باشد، بلكه عامل جامعه و محيط سبب بروز جنايت مي گردد.همان گونه كه هر ميكروب در شرايط و محيط خاصي اجازه رشد و نمو و تكثير مي يابد، پديده جرم نيز در محيط و فرهنگ مربوط به خود زاييده مي شود كه بايد اين شرايط و محيط ها شناسايي و مورد تحليل قرار گيرند.
۵.به نظر می رسد تربیت ناصحیح فرد و ایجاد تنش٬ استرس و درگیری های خانواده و وجود مشکلات اجتماعی٬ اقتصادی و... در بروز اين جرم تأثیر بسیاری دارند.
متغير مستقل: تربيت ناصحيح فرد و مشكلات خانوادگي،اجتماعي،اقتصادي و...
متغير وابسته: جرم اسيد پاشي
تعديل كننده: والدين توانا ازنظر جسمي،رواني،اقتصادي و عاطفي
مداخله گر: نبود انسجام در خانواده
كنترل كننده: وضعيت خانوادگي
تعاريف عملياتي:
تربيت ناصحيح فرد و مشكلات خانوادگي،اجتماعي،اقتصادي و... : تربيت خانواده و والدين كودك که نقش بسيار بزرگي در ساختن شخصيت معتدل و استوار انسان دارند و همچنين نامطلوب بودن فضاي خانواده و ايجاد تبعيض، افراط و تفريط، خشونت و... و نیز عوامل محيطي و اجتماعي و علاوه بر اینها فقر و محروميت که زاييده روابط ناسالم و نيز غيرعادلانه نظام اقتصادي حاكم بر جامعه است باید به درستی مورد توجه قرار گیرند زیرا هر کدام از این موارد خود می توانند از زمینه های بروز جرم باشند.
جرم اسيد پاشي: طبق تجربه در اغلب موارد اين اتفاق به دنبال يك ناكامي عشقي رخ ميدهد و اغلب اين افراد سعي ميكنند اسيد را روي صورت افراد بپاشند تا قرباني، ظاهر و زيبايي خود را براي هميشه از دست بدهد و اين موضوع يكي از شايع ترين علل بروز اين جرم است كه بايد راهكارهايي منطقي براي برخورد با اين موضوع يافت، كه تا حد امكان از بروز اين جرم جلوگيري بعمل آيد.
والدين توانا از نظر جسمي،رواني،اقتصادي و عاطفي: به نظر می رسد والدينی که داراي سلامت جسماني و رواني مطلوبي باشند به مراتب افرادي فعال از نظر اقتصادي اند،در چنين خانواده اي نيازهاي مادي فرزندان تا حدودي تامين مي شود و فرزندان كمبود شديدي احساس نميكنند كه به سركشي و ستيزه جويي پناه ببرند.
نبود انسجام در خانواده: به نظر می رسد خانواده هايي كه طلاق يا مرگ يكي از والدين باعث از هم پاشيدگي خانواده مي شود و يا فضاي خانواده نامطلوب است و در آن تبعيض، افراط و تفريط، خشونت و... مشاهده ميشود و از نظر نژادي و مذهبي تفاوت و گونه گوني زيادي در بينشان وجود دارد ازجمله خانواده هاي غيرمنسجم اند كه فرزندان این خانواده ها را بدليل عدم مراقبت كافي از آنها بجهت جهل يا تعمد والدين، باید از جهت درصد بزهكاري در بين اين خانواده ها مورد توجه قرار داد.
وضعيت خانواده: كودك به موازات فراگيري زبان و نمو ارتباط با محيط و اعضاي خانواده و جامعه،آداب و رسوم و خلقيات خانواده خود را كسب ميكند و آنها را جزء شخصيت و منش خود مي سازد.به نظر جرم شناسان، خانواده از جمله محيط هاي اجتناب ناپذير و نخستين كودك است. به همین دلیل به نظر می رسد رفتارهاي آتي فرد مجرم تا حد زيادي ناشي از برخوردهاي ناسالم پدر و مادر نسبت به فرزند خود در سال هاي اوليه زندگي است که باید مورد بررسی قرار گیرد.
واحد تحلیل: قانون و جامعه
واحد مشاهده: مجرمان
سطح تحلیل: کلان
حجم نمونه: واریانس، انحراف معیار، میانگین
روش نمونه گیری: تصادفی خوشه ای
ابزار اندازه گیری: پرسشنامه